RAQAMLI MUHITDA BOLALARNI DEZINFORMATSIYA VA MANIPULYATIV KONTENTDAN HIMOYA QILISHDA MEDIASAVODXONLIKNING ROLI
Keywords:
Kalit so‘zlar: raqamli muhit, dezinformatsiya, manipulyativ kontent, mediasavodxonlik, tanqidiy tafakkur, ijtimoiy tarmoqlar, sun’iy intellekt, deepfake, axborot xavfsizligi, raqamli madaniyat, bolalar, o‘smirlar, media ta’lim.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada raqamli texnologiyalar va ijtimoiy tarmoqlar jadal rivojlanayotgan sharoitda bolalar va o‘smirlarni dezinformatsiya, manipulyativ axborot hamda sun’iy ravishda yaratilgan soxta kontentlardan himoya qilish masalasi tadqiq etiladi. Zamonaviy raqamli muhitda yoshlarning axborotni tez va katta hajmda qabul qilishi ularning tanqidiy fikrlash, axborot manbalarini tekshirish va ishonchli ma’lumotni soxta axborotdan ajratish ko‘nikmalarini rivojlantirishni talab qilmoqda. Tadqiqotda dezinformatsiya tushunchasi, uning bolalar psixologiyasiga ta’sir mexanizmlari, manipulyativ kontentning asosiy xususiyatlari, ijtimoiy tarmoqlar algoritmlarining axborot iste’moliga ta’siri hamda sun’iy intellekt asosida yaratilgan kontent bilan bog‘liq yangi xavflar tahlil qilinadi. Shuningdek, mediasavodxonlikni maktab ta’limi va oilaviy tarbiya jarayoniga integratsiya qilishning pedagogik imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijasida bolalarda axborotni tekshirish, manbani baholash, dalil va fikrni farqlash, manipulyativ usullarni aniqlash hamda raqamli muhitda mas’uliyatli xulq-atvorni shakllantirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
UNESCO. Media and Information Literacy: Policy and Strategy Guidelines. — Paris: UNESCO.
UNESCO. Journalism, Fake News & Disinformation: Handbook for Journalism Education and Training. — Paris: UNESCO.
UNICEF. Children in a Digital World. — New York: UNICEF.
OECD. Children & Young People’s Mental Health in the Digital Age. — OECD Publishing.
Council of Europe. Digital Citizenship Education Handbook.
Livingstone S., Haddon L. Children and the Internet: Great Expectations, Challenging Realities.
Wardle C., Derakhshan H. Information Disorder: Toward an Interdisciplinary Framework for Research and Policy Making.
Hobbs R. Digital and Media Literacy: A Plan of Action.
O‘zbekiston Respublikasining ta’lim, axborot xavfsizligi va yoshlar siyosatiga oid normativ-huquqiy hujjatlari.
Raqamli ta’lim, mediasavodxonlik va bolalar psixologiyasiga oid ilmiy tadqiqotlar.
