ARAB TILI SINTAKSISIDA SO'Z TARTIBI VA E'ROB TIZIMINING FUNKSIONAL-SEMANTIK TAHLILI
Keywords:
Kalit so'zlar: Arab tili, Nahv (sintaksis), E'rob, VSO va SVO tartibi, semantik transformatsiya, Jumla fe'liyya, Jumla ismiyya, grammatik moslashuv, pragmatika.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqola arab tili grammatikasining fundamental asoslari bo'lgan so'z tartibi va "E'rob" (kelishik) tizimi o'rtasidagi o'zaro aloqalarni tadqiq etishga bag'ishlanadi. Arab tili o'zining fleksiv tabiati bilan boshqa tillardan ajralib turadi, bu esa gap ichida so'zlarning joylashuvi va ularning grammatik ko'rsatkichlari (harakatlar) o'rtasida murakkab simbiozni yuzaga keltiradi. Tadqiqotda klassik arab tilshunosligidagi "Jumla fe'liyya" (fe'l gapi) va "Jumla ismiyya" (ot gapi) tushunchalari zamonaviy lingvistik yondashuvlar asosida qayta tahlil qilinadi. Maqolada so'z tartibining o'zgarishi nafaqat grammatik shaklni, balki gapning pragmatik va semantik yukini qanchalik o'zgartirishi ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, e'rob tizimining gapdagi mantiqiy chalkashliklarni bartaraf etishdagi roli va uning kommunikativ dinamikadagi o'rni keng yoritilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
Siybavayhi, Abu Bishr Amr. Al-Kitab. (Klassik arab tili grammatikasining asosi hisoblangan asar). Qohira: Maktabat al-Xonji, 1988.
Ibn Aqil, Abdulloh. Sharh Ibn Aqil ‘ala Alfiyyat Ibn Molik. (Oliy o‘quv yurtlari uchun klassik darslik). Bayrut: Dar al-Fikr, 2010.
Nematov H. G. Arab tili grammatikasi. Toshkent: O‘qituvchi, 1992.
Ibrohimov N., Yusupov M. Arab tili grammatikasi (Sarf va Nahv). Toshkent: Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, 2015.
G'afforov A. Arab tili sintaksisi masalalari. Toshkent: Fan, 2003.
Wright, William. A Grammar of the Arabic Language. Cambridge University Press, 1896 (qayta nashr 2012). (G‘arb sharqshunosligidagi eng mukammal arab tili grammatikasi manbasi).
